निस्वार्थ सेवाकी प्रतीक मेरी आमा, एक ग्रामीण महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविका

सन्तोष खड्का, बझाङ : त्यो दिन सम्झँदा आज पनि मन भक्कानिन्छ। त्यही दिन हामी (दाजुभाइ सुरेश खड्का र सन्तोष खड्का) ले हाम्रो जीवनको सबैभन्दा ठूलो सहारा, हाम्रो आमा स्वर्गीय शारदा देवी खड्कालाई सधैंका लागि गुमायौँ। सात वर्ष बितिसक्दा पनि उहाँको अभाव उस्तै ताजा छ, पीडा उस्तै गहिरो छ।

“आमाले हामीलाई जीवनका धेरै कुरा सिकाउनुभयो, तर आफू बिना कसरी बाँच्ने भन्ने कहिल्यै सिकाउनुभएन।”

हाम्रो आमा केवल हाम्रो परिवारकी मात्र आमा हुनुहुन्थेन, उहाँ समाजकी पनि आमा हुनुहुन्थ्यो। उहाँ एक समर्पित ग्रामीण महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविका हुनुहुन्थ्यो। २०५१ सालदेखि लगातार २५ वर्षसम्म उहाँले गाउँघरका आमाबुबा, दिदीबहिनी र साना बालबालिकाको स्वास्थ्यका लागि आफ्नो जीवन समर्पण गर्नुभयो।

दिन होस् या रात, घाम होस् या पानी—कसैले बोलायो भने उहाँले कहिल्यै “म थाकें” भन्नुभएन। भोक, निद्रा र दुःख–कष्ट सबै बिर्सेर सेवा गर्न दौडिनुहुन्थ्यो। कतिपटक रातको अँध्यारोमा टर्च बोकेर सुत्केरी भएकी आमालाई सहयोग गर्न पुग्नुहुन्थ्यो। गाउँमा कसैको बच्चा बिरामी भयो भने सबैभन्दा पहिले पुग्ने व्यक्ति उहाँ नै हुनुहुन्थ्यो।

महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविकाको काम केवल सेवा मात्र होइन, ठूलो जिम्मेवारी पनि हो। गर्भवती महिलाको हेरचाह, सुत्केरीमा सहयोग, बालबालिकालाई खोपका लागि प्रेरणा, परिवार नियोजन र सरसफाइबारे सचेतना फैलाउने, यी सबै उहाँको दैनिकीका अभिन्न अंश थिए। उहाँका लागि यो कुनै जागिर थिएन, यो त आत्माको कर्तव्य थियो।

तर, अरूको स्वास्थ्य जोगाउँदै गर्दा उहाँले आफ्नै स्वास्थ्यप्रति खासै ध्यान दिनुभएन। सायद यही उहाँको सबैभन्दा ठूलो त्याग थियो।

उहाँको निधनपछि हामीलाई सबैभन्दा बढी पीडा दिने कुरा केवल उहाँको अभाव मात्र थिएन, उहाँले देखाउनुभएको सेवाको बाटोलाई कसरी निरन्तरता दिने भन्ने प्रश्न पनि थियो। यही पीडालाई शक्तिमा रूपान्तरण गर्दै हाम्रो परिवारले उहाँको सम्झनालाई शब्दमा मात्र सीमित राखेन हामीले त्यसलाई कर्ममा उतार्ने प्रयास गर्‍यौँ।

हाम्रा बुबा कृष्ण खड्का (किट्टो खड्का) ले आफ्नो प्रिय जीवनसाथीको सम्झनामा एक महान निर्णय लिनुभयो, उहाँले स्वास्थ्य संस्था स्थापनाका लागि आफ्नै जग्गा दान गर्नुभयो। यही जग्गामा आज “शारदा बर्थिङ सेन्टर” स्थापना भई सञ्चालनमा आएको छ।

बझाङ जिल्लाको दुर्गम क्षेत्रमा रहेको यो बर्थिङ सेन्टर आज गाउँका गर्भवती महिलाहरूका लागि आशा र भरोसाको केन्द्र बनेको छ। पहिले सुत्केरी सेवाका लागि टाढा जानुपर्ने बाध्यता, बाटोको अभाव, आर्थिक समस्या र समयमै उपचार नपाउने जोखिमले धेरै ज्यान संकटमा पार्थ्यो। तर आज गाउँमै सुरक्षित सुत्केरी सेवा उपलब्ध हुँदा ती समस्याहरू धेरै हदसम्म कम भएका छन्।

यस केन्द्रले केवल सेवा मात्र दिएको छैन यसले जीवन बचाउने अभियानलाई निरन्तरता दिएको छ। धेरै आमाहरू सुरक्षित सुत्केरी हुन सकेका छन्। धेरै नवजात शिशुहरूले नयाँ जीवन पाएका छन्। यो केन्द्र केवल एउटा भवन होइन, यो आमाको माया, त्याग र सेवाको जीवित प्रतीक हो।

हाम्रो लागि “शारदा बर्थिङ सेन्टर” केवल आमाको सम्झना होइन—यो उहाँको अधुरो सपना पूरा गर्ने माध्यम हो। आमाले देखाउनुभएको बाटोलाई निरन्तरता दिन पाउनु नै हाम्रो सबैभन्दा ठूलो गर्व हो।

समय बित्दै जाँदा घाउ पुरिन्छ भनिन्छ, तर आमाको अभाव कहिल्यै पुरिँदैन। तर त्यही अभावलाई समाजका लागि प्रेरणामा रूपान्तरण गर्नु नै साँचो श्रद्धाञ्जली हो।

आज सातौँ स्मृति दिवसको अवसरमा स्वर्गीय आमा शारदा देवी खड्का प्रति हार्दिक श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दै हामी यही कामना गर्दछौँ। उहाँ जहाँ भए पनि शान्तिमा रहनुहोस्। उहाँको माया, त्याग र सेवा सधैं हाम्रो हृदयमा जीवित रहनेछ।

आमा,
तपाईं केवल हाम्रो आमा मात्र होइन, समाजकी साँचो सेविका हुनुहुन्थ्यो।
हामी तपाईंप्रति सधैं गर्व गर्छौँ।