अमेरिका–इरान शान्ति वार्ता अघि तेल बजारमा हलचल, इरानी ट्याङ्करहरू नाकाबन्दी क्षेत्रबाट बाहिरिँदै

तेहरान/जिनेभाः अमेरिका र इरानबीच शान्ति सम्झौताका अन्तिम वार्ता सुरु हुन दुई दिन बाँकी रहँदा मध्यपूर्वमा कूटनीतिक गतिविधि तीव्र बनेको छ। यसैबीच इरानी तेल ट्याङ्करहरू अमेरिकी नाकाबन्दी क्षेत्रबाट बाहिर निस्कन थालेको रिपोर्ट आएको छ, जसलाई दुई महिनापछि इरानको पहिलो कच्चा तेल निर्यात पुनः सुरु भएको संकेतका रूपमा हेरिएको छ।

वार्ताको मुख्य केन्द्रमा इरानको आणविक कार्यक्रम र आर्थिक प्रतिबन्ध हटाउने विषय रहने बताइएको छ। वार्ता शुक्रबार स्विट्जरल्यान्डको बर्गेनस्टक पर्वतीय रिसोर्टमा सुरु हुने तयारी गरिएको छ।

तेल ढुवानी अनुगमन गर्ने ‘ट्याङ्करट्र्याकर’ का अनुसार ‘डिओना’ र ‘हिरो–२’ नामका कम्तीमा दुई सुपरट्याङ्कर अमेरिकी नौसैनिक नाकाबन्दी क्षेत्रबाट बाहिरिएका छन्, जसमा करिब ३८ लाख ब्यारेल कच्चा तेल रहेको अनुमान गरिएको छ। पछि तेस्रो ट्याङ्कर पनि बाहिरिएको विवरण सार्वजनिक भएको छ।

यस विकासपछि अन्तर्राष्ट्रिय तेल बजारमा असर देखिएको छ। हर्मुज जलडमरू पुनः सञ्चालनमा आएको संकेतसँगै कच्चा तेलको मूल्य घटेको छ। ब्रेन्ट क्रुड तेल प्रति ब्यारेल ७८.७४ अमेरिकी डलर र वेस्ट टेक्सास इन्टरमिडिएट ७५.८५ डलरमा कारोबार भएको छ।

सम्झौतासँग सम्बन्धित स्रोतहरूका अनुसार प्रारम्भिक सहमतिपछि सुरु हुने ६० दिने वार्ताले आणविक कार्यक्रमको भविष्य र प्रतिबन्ध हटाउने प्रक्रिया तय गर्नेछ। अमेरिकी पत्रिका वाल स्ट्रिट जर्नलका अनुसार सम्भावित सम्झौताअन्तर्गत इरानलाई सीमित रूपमा तेल तथा इन्धन बिक्री गर्न अनुमति दिन सकिनेछ, साथै बैंकिङ, यातायात र बिमा प्रतिबन्ध पनि खुकुलो पारिनेछ।

तर अमेरिका भित्रै यो विषयमा असहमति देखिएको छ। केही रिपब्लिकन सांसदहरूले सम्झौताको विस्तृत विवरण माग गरेका छन् भने सिनेट बहुमत नेता जोन थुनले सम्झौताको वास्तविक स्वरूप स्पष्ट हुनुपर्ने बताएका छन्।

यसैबीच मध्यपूर्वमा सैन्य तनाव पनि कायम छ। इजरायली सेनाले दक्षिण लेबनानमा कारबाही जारी रहेको बताएको छ भने रकेट आक्रमणपछि हवाई जवाफी हमला गरिएको जनाएको छ। लेबनानका सरकारी स्रोतका अनुसार मेफादुन र सुकिन क्षेत्रमा भएको आक्रमणमा कम्तीमा चार जनाको मृत्यु भएको छ।

इरानको केन्द्रीय सैन्य कमान्डले इजरायललाई कडा प्रतिक्रिया दिने चेतावनी दिएको छ, जसले क्षेत्रीय तनाव थप चर्किन सक्ने संकेत दिएको छ।

उच्चस्तरीय कूटनीतिक वार्तामा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प, उपराष्ट्रपति जेडी भान्स, इरानी प्रतिनिधिहरू तथा अन्य शीर्ष वार्ताकारबीच प्रारम्भिक ढाँचा सम्झौता भइसकेको बताइएको छ।

इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले वार्ता पुनः सुरु हुने पुष्टि गर्दै आणविक मुद्दा र प्रतिबन्ध हटाउने विषयमा अन्तिम निर्णय हुने बताएका छन्।

विश्लेषकहरूले भने इरान समर्थित हिजबुल्लाह र इजरायलबीचको जारी द्वन्द्वले शान्ति प्रक्रियालाई अझ जटिल बनाइरहेको टिप्पणी गरेका छन्, जसले सम्पूर्ण क्षेत्रीय स्थायित्वमा चुनौती थपेको छ।