दैवी रहस्य बोकेको साइपाल हिमाल
श्याम खड्काः बझाङ जिल्लाको उत्तरी क्षेत्रमा अवस्थित साइपाल हिमाल सुदूरपश्चिम नेपालको एक महत्वपूर्ण तथा आकर्षक हिमाल हो। समुद्री सतहबाट ७,०३२ मिटर (२३,०६८ फिट) उचाइमा रहेको यो हिमाल प्राकृतिक सौन्दर्यसँगै धार्मिक र सांस्कृतिक विश्वासका कारण पनि विशेष महत्व राख्छ।
स्थानीय जनविश्वासअनुसार हालसम्म साइपाल हिमालको सफल आरोहण हुन सकेको छैन। विभिन्न समयमा आरोहणका प्रयास भए पनि सफलता प्राप्त नभएको बताइन्छ। एक विदेशी आरोहीले शिखरमा पुगेको दाबी गरे पनि त्यसको आधिकारिक पुष्टि हुन सकेको छैन।
यस क्षेत्रका बासिन्दाहरूका अनुसार साइपालको शिखरमा मुख्य देवता ‘लाँगा’को वास रहेको छ। उनीहरू यो हिमाललाई माउन्ट कैलाश जत्तिकै पवित्र मान्छन्। यही कारणले यसको शिखरमा पुग्न कठिन हुने विश्वास गरिन्छ।
स्थानीय कथनअनुसार मौसम अनुकूल देखिए पनि शिखर नजिक पुग्ने क्रममा अचानक हावाहुरी, वर्षा तथा प्रतिकूल मौसम उत्पन्न हुने भएकाले आरोहीहरू अगाडि बढ्न नसक्ने अवस्था सिर्जना हुन्छ। यसलाई धेरैले लाँगा देवताको प्रभावका रूपमा व्याख्या गर्ने गरेका छन्।
यद्यपि यी कुराहरू धार्मिक विश्वास र जनश्रुतिमा आधारित छन्। वैज्ञानिक रूपमा भने साइपाल हिमालको आरोहण चुनौतीपूर्ण हुनुमा यसको दुर्गम भूगोल, जटिल हिमाली संरचना तथा प्रतिकूल मौसमलाई प्रमुख कारण मानिन्छ।
प्राकृतिक सौन्दर्य, धार्मिक आस्था र अलौकिक रहस्यको संगम बनेको साइपाल हिमाल आज पनि सुदूरपश्चिमको गौरवका रूपमा उभिएको छ।